مریم و سمیرا هر دو جلوی در کلاس زبان منتظر بودند. پسر مریم هفت ساله است و دختر سمیرا ده ساله. هر دو همان سؤال را داشتند: Big English برای چه سنی است و بچهٔ من باید از کدام سطح شروع کند؟
مریم گمان می کرد عدد سن باید با عدد سطح یکی باشد؛ سمیرا می پرسید آیا دخترش با ده سالگی یک راست به سطح بالا می رسد. هیچ کدام کاملاً درست نمی گفتند، و پاسخ این پرسش به یک جدول و چند نشانه بستگی دارد.
سن روی جلد یا سطح واقعی کودک؟
Big English برای کودکان دبستانی ساخته شده است و Pearson مجموعه را برای حدود ۶ تا ۱۲ سال معرفی می کند. این بازه، بازهٔ کل مجموعه است و برای هر سطح عدد دقیقی نمی دهد. پس نمی شود گفت «هفت ساله باید سطح ۲ بخواند». سن فقط نشان می دهد کودک احتمالاً از کدام توانایی های رشدی برخوردار است؛ سطح زبانی او چیز دیگری است.
برای پاسخ دادن به «Big English برای چه سنی است»، بازهٔ کلی ۶ تا ۱۲ سال را بگیرید و بعد خودِ کودک را محک بزنید. دو کودک هم سن می توانند دو دنیای متفاوت داشته باشند. یکی از سه سالگی با کارتون انگلیسی بزرگ شده و دیگری اولین بار است که حروف انگلیسی را می بیند. اگر هر دو را در یک سطح بگذارید، یکی حوصله اش سر می رود و دیگری گم می شود.
برای شروع، صفحهٔ معرفی Big English در Pearson English فهرست ویرایش ها و سطح ها را نشان می دهد و بهتر است قبل از خرید جلد با آن تطبیق دهید.
اگر دربارهٔ ساختار درس ها و محتوای هر جلد جزئیات بیشتری می خواهید، نقد و بررسی جامع کتاب های Big English را هم ببینید؛ ما اینجا بیشتر روی انتخاب سطح تمرکز می کنیم.
شش سطح در یک جدول
در نسخهٔ آمریکایی، Big English شش سطح دارد و کل مجموعه از Pre-A1 تا B1 در مقیاس CEFR پیش می رود. عددهای جدول زیر تقریبی اند و از بازهٔ کلی Pearson برآورد شده اند؛ نه یک تقسیم بندی رسمی برای هر جلد. هدف جدول این است که تصویر کلی بدهد، نه اینکه جای تعیین سطح را بگیرد.
| سطح | سن تقریبی | CEFR تقریبی | مهارت غالب |
|---|---|---|---|
| سطح ۱ | حدود ۶ سال | Pre-A1 | شنیدن و تکرار؛ آشنایی با حروف و واژه های پایه |
| سطح ۲ | حدود ۷ سال | Pre-A1 تا A1 | گفتن جمله های کوتاه و واژگان روزمره |
| سطح ۳ | حدود ۸ سال | A1 | شروع خواندن متن های ساده |
| سطح ۴ | حدود ۹ سال | A1 تا A2 | خواندن و نوشتن جمله های پیوسته |
| سطح ۵ | حدود ۱۰ تا ۱۱ سال | A2 | خواندن متن های بلندتر و گفت وگوی ساده |
| سطح ۶ | حدود ۱۱ تا ۱۲ سال | A2 تا B1 | خواندن، نوشتن پاراگراف و بیان نظر ساده |
اگر با نام های A1 و B1 آشنا نیستید، توضیح های رسمی شورای اروپا دربارهٔ هر سطح در توضیح سطح های CEFR آمده است. برای والدین، فهمیدن یک جملهٔ کلیدی کافی است: A1 یعنی کودک می تواند خودش را معرفی کند و به پرسش های ساده جواب بدهد، و B1 یعنی می تواند دربارهٔ تجربه هایش با جملات ساده حرف بزند و دلیل بیاورد.
برای استفادهٔ درست از جدول، فقط یک ستون را نگاه نکنید. ستون سن به شما می گوید کودک از نظر رشد به کدام بخش نزدیک تر است، ستون CEFR نشان می دهد زبان او کجا ایستاده است و ستون مهارت به شما می فهماند چه نوع فعالیتی انتظار داشته باشید. اگر سن کودک با یک سطح می خواند ولی CEFR واقعی اش با سطح دیگری، معمولاً بهتر است CEFR را مبنا بگذارید و سن را فقط برای انتخاب نوع فعالیت به کار ببرید.
برای تعیین سطح هم لازم نیست آزمون رسمی بدهید. از کودک بخواهید رنگ ها، اعداد تا ده و چند فعل ساده را بگوید، یک متن کوتاه را بخواند و یک جمله دربارهٔ خودش بسازد. هر کدام را راحت انجام داد، یک پله بالاتر بروید؛ هر کدام را سخت انجام داد، همان جا بمانید و آن مهارت را تقویت کنید.
هر گروه سطح در عمل چه شکلی دارد؟
برای اینکه جدول زنده شود، سطح ها را سه تا سه تا در نظر بگیرید. سطح های ۱ و ۲ بیشتر روی گوش و دهان کار می کنند: ترانه، تکرار، بازی های کوچک و واژه هایی مثل رنگ ها، حیوانات و اعضای خانواده. هدف این است که کودک انگلیسی را دوست داشته باشد و از شنیدنش نترسد. در این مرحله نوشتن بسیار محدود است و اگر کودک هنوز قلم را خوب نگه نمی دارد، نگران نباشید.
سطح های ۳ و ۴ نقطهٔ گذار هستند. خواندن جدی تر می شود و کودک باید یاد بگیرد صدای حروف را کنار هم بگذارد. این سطح برای بچه هایی مناسب است که زبان مادری شان را روان می خوانند، چون مهارت خواندن در یک زبان به زبان دیگر هم کمک می کند. اگر کودک هنوز در خواندن فارسی مشکل دارد، بد نیست یک سطح پایین تر شروع کنید.
سطح های ۵ و ۶ متن های بلندتر دارند و از کودک انتظار می رود جمله های خودش را بسازد، دربارهٔ تجربه اش حرف بزند و دلیل بیاورد. در این مرحله، دستور هم رسمی تر مطرح می شود. اینجا انتخاب بین Big English و Plus بیشتر معنا پیدا می کند، چون کودکی که می خواند و می نویسد از تمرین های بیشتر سود می برد.
Big English و Big English Plus: کدام را بگیریم؟
Pearson مجموعهٔ دیگری هم با نام Big English Plus دارد که همان مسیر را با کمی شدت بیشتر می رود. بر اساس معرفی خود ناشر، Plus بخش خواندن قوی تر، تمرین دستور بیشتر و تمرین هایی به سبک ارزیابی دارد. یعنی اگر کودک شما دوست دارد بیشتر بخواند و مدرسه اش ارزیابی های مکتوب دارد، Plus می تواند انتخاب خوبی باشد. اگر هنوز با زبان انگلیسی راحت نیست، نسخهٔ اصلی روان تر است. اگر مطمئن نیستید، پاسخ به پرسش «Big English برای چه سنی» را ملاک نگذارید؛ مهارت خواندن و علاقهٔ کودک ملاک بهتری است.
یک نکتهٔ دیگر دربارهٔ ویرایش هاست. Pearson از ویرایش دوم Big English هم یاد می کند. اگر کتابی دست دوم می خرید یا فایل کمکی دانلود می کنید، مطمئن شوید ویرایش و نسخه با آنچه معلم می خواهد یکی است، وگرنه شمارهٔ درس ها و تمرین ها با هم نمی خواند.
یک راه ساده هم این است که از معلم یا ناشر نمونهٔ یک واحد از هر دو نسخه را بخواهید و همراه کودک مقایسه کنید. کودک معمولاً زود نشان می دهد کدام را دوست دارد: با یکی می خندد و با دیگری خمیازه می کشد. این واکنش ها بهتر از هر جدولی کمک می کنند.
یک نکتهٔ شمارش هم هست: نسخهٔ آمریکایی شش سطح دارد، اما نسخهٔ بریتانیایی هفت سطح. پس وقتی در بازار کتاب با فهرست هفت جلدی روبه رو شدید، به نوع نسخه نگاه کنید. و پیش از خرید بررسی کنید که کودک را در نسخهٔ آمریکایی ثبت نام کرده اید یا بریتانیایی، چون شمارهٔ سطح ها در دو نسخه یکی نیست.
نشانه های اینکه سطح اشتباه انتخاب شده
سطح اشتباه معمولاً در دو هفتهٔ اول خودش را نشان می دهد. اگر این علامت ها را دیدید، لازم نیست نگران شوید؛ فقط باید سطح را تنظیم کنید.
- سطح خیلی ساده است: کودک تمرین ها را بدون فکر و خیلی سریع تمام می کند و حوصله اش سر می رود.
- سطح خیلی سخت است: نیمی از واژه های هر درس برایش تازه است و بدون کمک نمی تواند پیش برود.
- سطح مناسب نیست: کودک سر کلاس شرکت نمی کند و پیش از شروع می گوید «من این را نمی خواهم».
در سطح مناسب، کودک بیشتر درس را می فهمد و فقط بخش کوچکی از آن را با کمک و تلاش پیش می برد؛ همان چالشی که او را جلو می برد. اگر مطمئن نیستید، دو درس از دو سطح را با او بخوانید و ببینید با کدام راحت تر کنار می آید.
بعد از شناسایی مشکل، اولین کار تغییر سطح نیست، بلکه گفت وگو با خود کودک است. از او بپرسید کدام بخش را دوست دارد و کدام بخش را نه. گاهی مشکل سطح نیست و فقط ترتیب فعالیت هاست؛ مثلاً کودکی که از خواندن بدش می آید ولی ترانه را دوست دارد، با یک تغییر ساده در زمان تمرین دوباره علاقه اش را پیدا می کند. اگر بعد از دو هفته هنوز نشانه ها ادامه داشت، آن وقت یک سطح بالا یا پایین را امتحان کنید.
مریم و سمیرا چه کردند؟
مریم تصمیم گرفت پسرش را از سطح ابتدایی شروع کند، چون هنوز خواندن را کامل شروع نکرده بود. سمیرا یک درس از سطح بالاتر را با دخترش خواند و دید که بعد از مرور واژه ها، دخترش راحت جلو می رود؛ پس همان جا ماند. هیچ کدام عدد سن را مبنای کار نگرفتند، و هر دو بعد از دو هفته ارزیابی کردند.
این روش را می شود برای هر کودک تکرار کرد. هر وقت یک سطح را تمام کرد، قبل از رفتن به سطح بعد یک هفته مرور بگذارید. در این هفته، از او بخواهید داستان یا ترانهٔ سطح قبل را برای شما بخواند یا بخواند و توضیح بدهد. اگر راحت از پس این کار برآمد، آمادهٔ سطح بعد است؛ اگر نه، یک هفتهٔ دیگر مرور اشکالی ندارد.
یادتان باشد که سرعت پیشرفت در سنین دبستان خیلی متفاوت است. کودکی که در هفت سالگی کند به نظر می رسد، ممکن است در نه سالگی جهش کند. پس سطح را هر چند ماه یک بار دوباره بسنجید و اجازه ندهید یک تصمیم قدیمی، کودک را در سطحی نگه دارد که دیگر به او نمی خورد.
حالا سؤال از شماست: کودک شما بیشتر شبیه پسر مریم است یا دختر سمیرا؟