در زمان ساخت یک ساختمان بتن، بتن ریزی و اجرای دیوار آن سازه یکی از بخش های مهم پروژه به شمار می رود. معمولا دیوارهای چنین سازه ای به کمک قالب بندی آماده بتن ریزی می شوند. در چنین شرایطی استفاده از قالب مناسب و نصب و بستن صحیح قالب پیش از مرحله بتن ریزی اهمیت زیادی دارد. اگر کار بستن قالب به درستی انجام نشده باشد، ممکن است پس از ریختن بتن در قالب به دلیل وارد شدن بار ناشی از وزن بتن و همچنین بارهای جانبی، قالب دچار جابجایی، نشت بتن و در بدترین حالت بازشدگی شود. برای این که از چنین مشکلاتی جلوگیری شود، در این مقاله قصد داریم به پنج خطای رایج در زمان بستن قالب دیوار پلای وود بپردازیم و راهکارهای جلوگیری از چنین مشکلاتی را هم به شما نشان دهیم.
خطای اول: انتخاب ضخامت نامناسب پلای وود با ارتفاع دیوار
تخته های پلای وود یکی از رایج ترین مصالح برای ساخت قالب های بتن ریزی هستند. قالب های پلای وود به دلیل وزن سبک تر نسبت به قالب های فلزی در بسیاری از سازه های نیازمند سهولت جابجایی قالب مورد استفاده قرار می گیرند. با این حال برای نصب بدون مشکل این نوع قالب ها، اولین گام این است که انتخاب تخته با ابعاد و ضخامت صحیح انجام شده باشد.
قالبی که با تخته با ضخامت نامناسب ساخته شده باشد، ممکن است مناسب بتن ریزی دیوار با ارتفاع بالا نباشد؛ زیرا هرچه ارتفاع بتن ریزی بیشتر باشد، نیروی وارده به قالب بیشتر خواهد بود و احتمال آسیب به پلای وود با ضخامت کم بیشتر می شود.
بسیاری از مجریان پروژه ها بدون اینکه فشار جانبی بتن تازه را محاسبه کنند، فقط بر اساس قیمت یا موجودی انبار پلای وود انتخاب می کنند.
این اشتباه مشکلات زیر را در پی خواهد داشت:
- تاب خوردگی و انحراف سطح قالب در ارتفاع های بالا
- ایجاد موج و ناهمواری در سطح بتن
- احتمال شکست تخته در حین بتن ریزی
راهکار جلوگیری از قالب بندی با ضخامت تخته نامناسب
برای دیوارهای با ارتفاع بیش از 2.5 متر، استفاده از پلای وود 18 میلی متر فیلم فیس توصیه می شود. این ضخامت در ترکیب با سیستم مناسب پشت بند، برای قالب پلای وود دیوار مقاومت کافی در برابر فشار ناشی از بتن را ایجاد می کند.
خطای دوم: پشت بندی نامناسب قالب پلای وود
نصب و اتصال پنل های قالب دیوار پلای وود به کمک بست ها و اتصالات در نظر گرفته شده به تنهایی برای استحکام قالب کافی نخواهد بود. پشت بند قالب اجزایی هستند که فشار بتن را روی سطح پلای وود قالب توزیع می کنند و این بار را به میل مهاری ها منتقل می کنند.
بدون پشت بندی مناسب، ورق پلای وود در نقاط میانی بین تیرهای افقی تحت فشار خمش قرار می گیرد و دچار تاب خوردگی می شود. در بتن اکسپوز که کیفیت ظاهری سطح اهمیت حیاتی دارد، این موضوع اصلاً قابل چشم پوشی نیست.
راهکار پشت بندی صحیح قالب دیوار پلای وود
پشت بند قالب پلای وود معمولا اجزایی مثل چوب های چهارتراش یا سولجرهای فلزی هستند. برای این که پشت بندی قالب به صورت صحیح انجام شود باید بر اساس حجم بتن ریزی و ابعاد قالب، نیروی وارده به قالب اندازه گیری شود و سپس تعداد دقیق پشت بندها مشخص شود. سپس توسط نیروهای انسانی که در پشت بندی قالب مهارت دارند این پشت بندها به قالب متصل شوند.
خطای سوم: عدم تراز و شاقول بندی دقیق قالب
برای ساخت دیوار بتنی کاملا دقیق و اجرای تراز آن به شکلی که انحراف عمودی نداشته باشد، باید نصب قالب به شکل کاملا تراز و دقیق انجام شود. یکی از خطاهای رایج در زمان نصب قالب دیوار پلای وود، عدم توجه کافی به تراز بودن قالب و شاقول نکردن پنل ها در زمان اتصال به یکدیگر است. عدم شاقول کردن قالب ها می تواند مشکلات زیر را به دنبال داشته باشد:
- انحراف دیوار از خط عمود که اصلاح آن پس از گیرش بتن عملاً ممکن نیست
- اختلاف در ضخامت دیوار در نقاط مختلف
- مشکلات در اتصال ستون ها، تیرها و سقف به دیوار
- ایجاد خطاهای تجمعی در طبقات بالاتر ساختمان
راهکارهای نصب تراز قالب بتن ریزی
تنها راهکار نصب دقیق و تراز قالب ها این است که یک ناظر انسانی به شکل دقیق و با کمک شاقول دستی یا لیزری، وضعیت پنل های در حال نصب را از هر دو جهت کنترل کند. همچنین استفاده از مهاربندی موقت یا شمع بندی با قابلیت تنظیم، امکان اصلاح انحراف قالب را تا لحظه شروع بتن ریزی فراهم می کند.
خطای چهارم: نصب نادرست میل مهار و فاصله گذاری نامناسب
وقتی صحبت از نصب صحیح قالب دیوار می شود، قطعا اتصال صحیح پنل ها به یکدیگر در زمان قالب بندی یکی از موارد مهمی است که باید به آن توجه شود. یکی از ابزارهایی که در زمان نصب پنل های قالب در کنار کنار بست ها و بولت های مختلف استفاده می شود تای بولت یا میل مهار است که دو پنل قالب را به هم متصل نگه می دارد.
این قطعه که با نام فاصله نگهدار هم شناخته می شود وظیفه نگهداری پنل ها در فاصله مناسب و طراحی شده را به عهده دارد تا از باز شدن قالب در زمان بتن ریزی جلوگیری کند. خطاهای رایجی که در زمان استفاده از این قطعه ممکن است اتفاق بیفتد شامل موارد زیر است:
- استفاده از قطر میل مهار نامناسب نسبت به فشار بتن
- فاصله گذاری غیرمنظم که منجر به تمرکز تنش در برخی نقاط می شود
- عدم استفاده از واشر و مهره مناسب در طرفین قالب
- نصب میل مهار در زوایای غیر عمود که نیروی مهار را کاهش می دهد
راهکار جلوگیری از خطاهای اتصال پنل های قالب و مهاربندی
بخش زیادی از مشکلات مهار بندی و اتصالات پنل ها به کمک میل مهار در زمان طراحی و محاسبات مهندسی انجام شده بر اساس نوع قالب ها، تعداد پنل ها و اتصالات در نظر گرفته شده برای آن ها بر طرف می شود. بنابراین برای جلوگیری از بروز این مشکل، باید مرحله طراحی قالب بتن به درستی و توسط طراح متخصص انجام شود. سپس اجرای مهارها توسط نیروی انسانی آموزش دیده و به کمک میل مهاری مناسب قالب پلای وود، صورت گیرد.
خطای پنجم: روغن کاری نادرست سطح قالب قبل از بتن ریزی
یکی دیگر از خطاهای رایج زمان قالب بندی دیوار پلای وود، آماده نبودن سطح قالب برای بتن ریزی و ایجاد بتن اکسپوز است. این مشکل می تواند ناشی از عدم استفاده از جداسازهای مناسب قالب پلای وود باشد که پیامدهای زیر را به دنبال دارد.
- عدم جدا شدن صحیح قالب از سطح بتن خشک شده
- ایجاد فرورفتگی یا برآمدگی در سطح بتن
- آسیب به روکش پلای وود و از دست رفتن کاربرد قالب پلای وود برای قالب بندی بعدی
راهکارهای حفاظت از سطح قالب دیوار پلای وود در زمان نصب
برای این که کار باز شدن قالب پس از بتن ریزی به سلامت انجام شود، سطح بتن به شکل اکسپوز حفظ شود و آسیب کمتری به پلای وود استفاده شده در قالب وارد شود از روغن قالب بندی مخصوص پلای وود فیلم فیس استفاده کنید. مقدار مناسب از این روغن را به شکل یک لایه نازک و یکنواخت با غلتک یا برس نرم روی سطح داخلی قالب اعمال کنید. روغن کاری باید بلافاصله پیش از نصب قالب انجام شود.
نتیجه گیری
در زمان قالب بندی و نصب قالب پلای وود دیوار برخی خطاهای رایج وجود دارند که می تواند بتن ریزی و ساخت سازه را با مشکلاتی مواجه کنند. این خطاها به سادگی قابل پیشگیری هستند و کمی دقت می تواند کار نصب و بتن ریزی و سپس باز کردن قالب را برای پیمانکار آسان کند. در این مقاله سعی کردیم 5 خطای رایج در مراحل مختلف نصب قالب دیوار پلای وود را به شما نشان دهیم و راهکارهای ساده جلوگیری از این مشکلات را نیز بیان کردیم.